Genel saglik

Kene ısırıklarıyla hayatımıza giren ve bu yıl hamile bir kadın ile bir hemşirenin de aralarında bulunduğu 11 kişinin ölümüne neden olan Kırım Kongo Kanamalı Ateşi’ni İstanbul Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi ve Anadolu Sağlık Merkezi doktorlarından enfeksiyon uzmanı Profesör Semra Çalangu’ya sorduk. Anlattıklarını sizler için özetledik…

Kadını duyunca bile dehşete kapıldığımız Krım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) bu yaz gündemi en çok meşgul eden hastalık oldu. Kene ısırıkla-rıyla oluşan hastalık tüm yurtta korku ve panik yarattı, oysa virüs Türkiye’de sadece Kelkit Vadisindeki kenelerde bulunuyor…

Kırım Kongo Kanamak Ateşi etkeni virüs olan bir enfeksiyon hastalığı. Kırım Kongosu, yalnızca Türkiye’de değil adı üzerinde, Kırım’dan Kongo’ya kadar, yani kuzeyde Ukrayna’dan Güney Afrika’ya kadar yayılan alanda görülüyor. Bu virüs keneler aracılığıyla vücuda girdikten sonra önce kana karışıyor. Kimi organları hasta ederek, özellikle vücudun cilt, diş, burun eti gibi yerlerinde ve bazı iç organlarında kanamalara neden oluyor. Ateşle seyrettiği için “kanamalı-ateşli” hastalıklar sınıfında yer alıyor.

Keneler tıpkı pire ve sinekler gibi birçok hastalığın taşıyıcısı. Ne yazık ki bir kenenin Kırım Kongo virüsü taşıyıp taşımadığını anlamak dışarıdan bakıldığında mümkün değil. Bu virüsü taşıyan keneler hasta olmuyorlar. Ama bu virüs kenelerin emdiği kan aracılığıyla hasta bir insan ya da hayvandan diğer kenelere geçiyor, insanlarda da ancak kan yoluyla birbirine bulaşıyor. Bir insanı, ısırdığında toplu iğne ucu kadar olan kene, kanı emerek bir mercimek tanesi büyüklüğüne ulaşıyor. Doyduğunu hissettikten sonra da vücuttan
ayrılıyor. Keneler giysi üzerinden değil, cildin açık buldukları kısımlarını ısırıyorlarlar. Bu nedenle kenelerin bulunduğu alanlara giderken vücudu tamamen örtecek giysiler giyilmeli. Ayrıca böcek kovucu ilaçlar da kullanılmalı.
Kırım Kongosu, 2002 ve 2003 yılının bahar aylarında sadece Kelkit Vadisi’nde bulunan illerimizin, özellikle kırsal kesiminde, yüksek ateşle seyreden öldürücü bir hastalık olarak görülmeye başlandı. Bu vadide yer alan Tokat, Çorum, Sivas, Trabzon arasındaki genişçe bir koridor üzerinde yaşayan keneler buradaki hayvanların kanıyla besleniyor ve hastalık virüsünü taşıyorlar. Bu virüsü taşıyan keneler başka bölgelerde yaşayamıyor. Örneğin, istanbul, Edirne ve Hakkari’de de kene var ama onlar Kırım Kongosu virisünü taşımıyor.

Kırım Kongosu vakalarının 2002 yılından sonra görülmesinin nedeni bu bölgedeki doğal dengede meydana gelen değişiklikler. Çünkü bu virüsün oluşmasında da birçok viral hastalıkta olduğu gibi doğal dengenin değişmesinin etkisi var. 2002′den sonra Kelkit Vadisi’nde barajlar ve sulama sistemleri değiştirildi. Eskiden sulak olan bölge kurak bir hale geldi. Çalılıklar artti. Bu da kenelerin buralara yerleşmesine neden oldu.

Sonbaharla birlikte Kırım Kongosu tehlikesi bir süreliğine ortadan kalkacak. Mayıs, Haziran ve Temmuz, Kırım Kongosu virüsünün en tehlikeli olduğu aylar. Ağustos’un ortasından sonra kenelerin faaliyeti duruyor. Ama gelecek Mayıs ayına kadar… Ondan sonra tehlike yeniden başlıyor. Aslında Kırım Kongo vakalarının sayısında önceki yıla göre herhangi bir artiş yaşanmadı. 2004 ve 2005 yıllarında Kırım Kongo virüsünden 13 kişi yaşamını yitirmiş. Bu yıl Temmuz ayı başı itibariyle ölüm sayısı 11. Ancak bu sene hastanelere başvuranların sayısı artti. Istanbul-Marmara Bölgesi’nde Kırım Kongo virüsü taşıyan keneler olmadığı halde hastanelere her gün yüzlerce kene ısırığı şikayeti geldi. Kemerburgaz, Polenezköy, Beykoz ve hatta Parkorman’da kene tarafından ısınlanlar hastanelere başvurdu.

Kırım Kongo virüsünü taşıyan bir kenenin ısırmasından 2-6 en fazla 10 gün içerisinde hastalık belirtileri ortaya çıkıyor. İlk belirtiler gribi andırıyor. Ateş, baş, kas ağrısı. Bulantı, kusma, ishal ise en önemli klinik belirtileri. Ayrıca deride toplu iğne başı gibi kırmızı, mor döküntüler, burun, diş eti, idrar yoluyla kanama, mide kanaması da ilerleyen dönemlerde görülüyor. Kanamalar başlamadan önce tedavi edilen hastaların yüzde 85-90′ı iyileşiyor. Ancak kanamalardan sonra hasta yaşamını en fazla bir hafta sürdürebiliyor.

KENELER VÜCUTTAN NASIL ÇIKARILIR?
Vücuttaki kene, ucu keskin, iyi bir cımbızla cilde yapıştığı yerden (asla gövdesinden değil) tutularak bir kılı çekiyormuşsunuz gibi çıkarılır. Kırım Kongo virüsü taşıyan keneleri de diğerleri gibi cımbızla çıkarabilirsiniz. Normal kene ısırıklarında doktora gitmenize gerek yok. Keneyi çıkardığınız yere alkol sürmeniz yeterli oluyor…

İlgili yazılar:

1. Hepatit B’ye Dikkat