Apandisit ( appendisit ;appendix iltihabı )
Apandisit appendix vermiformis denilen organın iltihabıdır.Özellikle gençlerde olmakla birlikte her yaşta görülebilir.Her iki cinstede eşit oranda rastlanır.Ölen her 100 kişinin 7 si bu ameliyatı geçirmiştir.
Apendix tükçe adıyla kör barsak ince barsağın kalın barsakla birleşme noktasında 0.5 cm eninde 8-10 cm boyunda kese şeklinde bir organdır.İnce barsaktan boza kıvamında gelen dışkı kalın barsağa aktığında burada bulunan kör barsağada girer ve geri çıkar yani içinde bir dışkı dolanımı vardır. Kör barsak içindeki dışkının sıvı kısmı emilip çok sertleşirse fekalit denilen dışkı taşı oluşur.Apendix kasılmalarla bu dışkı taşını atmaya çalışır ve küçükse atar bu kasılma döneminde hasta sancı hissi yaşar.Oluşan dışkı taşı apendixin ağzından daha büyük olursa atamaz ve içinde iltihap ve buna bağlı basınç artışı olur.Bu dönem ameliyat için en uygun dönemdir.Oluşan bu basınç apendix dokusunda çürüme ve takibinde bir yerden delinme(apandistin patlaması) olur bu dönemde ameliyat için gecikilmiştir ve bir an önce ameliyat gerekir ve ameliyat sonrası problemler normalden daha fazla olur.Eğer ameliyat geciktirilirse apandistten akan iltihap ve dışkı karna yayılır (peritonit;karın zarı iltihabı) ve ameliyatın riski giderek artar.
BULGULAR:(Başlangıç ve devam sırasına göre)
-Bulantı
-Kusma
-İştahsızlık
-Mide civarından başlayıp karın sağ alt bölgesine geçen ağrı(apandisitte % 100 saptanan en önemli bulgudur)
-Karın sağ alt köşede ağrı(ağrı giderek artan karakterdedir)
-Devamında ağrının tüm karna yayılması(patlama bulgusudur)
ARAŞTIRMA:
En önemli veriler muayene anında hekimin bulduğu muayene bulgularıdır yapılacak tahliller hekime kısmen yardımcı olabilir.
-Kan tahlili; özgün bir tahlili olmamakla birlikte lökosit(beyaz küre) 10.000 den yüksektir.15-20.000 gibi yüksek olması daha çok apandistin patladığını yada başka bir hastalık olduğunu düşündürür.
-USG(ultrasaund):Usta ellerde yol gösterici olabilir.
TEDAVİ:
Tek tedavi yöntemi ameliyattır.Ameliyatın teşhis konduktan hemen sonra yapılması genel olarak çok daha iyidir.Apandistin patlaması veya iltihabın karna yayılması ameliyatı güçleştirdiği gibi ameliyat sonrası çıkabilecek problemleride artırır.
Açık ameliyat:
Kasığın üst tarafından eğik bir şekilde 4-8 cm lik bir kesi yapılır kaslar geçilerek apandiste ulaşılır ve alınarak çıkarılır.
Kapalı (laparaskopik)ameliyat:
Biri göbekten ikisi yanlardan 3 delik açılır ve apandisit alınarak çıkarılır.
Laparskopi asiste ameliyat:
Göbekten girilen teleskop yardımıyla apandisit görülür ve en yakın yerinden 1 cm uzunluğunda bir delik daha açılır ve bu delikten apandisit çıkarılır.Estetik olarak göbekteki iz görünmez sadece sağ yanda 1 cm iz kalır.Yaygın olarak bilinmemektedir.
Kronik (müzmin) apandisit;Bilimsel olarak kabul görmemektedir,devamlı sağ yanı ağrıyan insanları teskin etmek için konulan bir teşhistir.